chronische ziekten
Let op: deze pagina en de andere pagina's van Gezondheidsinformatie worden binnenkort van de Menzis-website verwijderd!
Een ziekte wordt chronisch genoemd als deze langer dan drie maanden duurt. Met chronische ziekten worden echter meestal ziekten bedoeld waarbij herstel niet of nauwelijks meer mogelijk is en die de rest van het leven blijven bestaan. Veel van deze chronische ziekten gaan gepaard met vermindering van de levenskwaliteit.
Zijn alle chronische ziekten even ernstig?
De ene chronische ziekte is de andere niet. Kleine kinderen kunnen al chronische klachten hebben, waarbij geen sprake hoeft te zijn van een specifieke aandoening. Denk hierbij aan plasklachten of chronische obstipatie (verstopping). Ook een prikkelbare darm, waar ook sommige volwassenen veel en herhaaldelijk last van kunnen hebben, is niet te herleiden tot een ziekte.
Met sommige chronische ziekten valt te leven als u trouw uw medicijnen inneemt of uw leven aan de ziekte weet aan te passen. Dat neemt niet weg dat het heel vervelende ziekten kunnen zijn die een groot deel van uw leven beheersen. Voorbeelden hiervan zijn astma en de vorm van diabetes mellitus (type 1) die ook op jonge leeftijd voorkomt.
Ook zijn er veel ernstigere ziekten die vroeger bijna of helemaal niet waren te behandelen, terwijl dit tegenwoordig steeds beter lukt. Volledig herstel is vaak nog niet mogelijk, maar de kans dat u er snel aan overlijdt is vaak kleiner. Ook kunt u er, anders dan vroeger, soms nog redelijk mee functioneren. Voorbeelden hiervan zijn hart- en vaatziekten en sommige vormen van kanker.
Sommige chronische aandoeningen kunnen het gevolg zijn van te hoge belasting door werk of studie. Een voorbeeld hiervan is RSI, dat vaak veroorzaakt wordt door steeds dezelfde bewegingen of een langdurige statische houding. Ook ongevallen op het werk of privé kunnen langdurig beperkingen geven. Denk bijvoorbeeld aan een whiplash na een verkeersongeluk, waarvan de klachten nog jaren kunnen voortduren.
Tenslotte zijn er chronische ziekten die vooral op oudere leeftijd voorkomen. Veel van deze ziekten zijn toe te schrijven aan slijtageklachten. Alle lichaamsfuncties lopen nu eenmaal sterk achteruit naarmate u ouder wordt. Ook bij jongere mensen kunnen zich dergelijke slijtageverschijnselen voordoen, maar ouderen zijn er veel kwetsbaarder voor. De ouderdom is daardoor vaak een opeenstapeling van chronische ziekten. Daartoe behoren bewegingsklachten als artrose, maar ook de kans op (blijvend) letsel als gevolg van valincidenten neemt op oudere leeftijd sterk toe. Ook verslechtering van het gehoor en het gezichtsvermogen speelt veel ouderen parten. Bovendien is de kans om tal van (chronische) ziekten, zoals diabetes en hart- en vaataandoeningen, op te lopen bij hen veel groter. Daarnaast hebben ouderen vaak te maken met eenzaamheid en verlies waardoor ze ook met psychische problemen te kampen krijgen.
Voor de invloed van de ziekte op uw dagelijks leven wordt vaak de term 'kwaliteit van leven' gehanteerd. Iemand die gezond is, heeft een optimale kwaliteit van leven. Ziekte, lichamelijke beperkingen, pijn, ongemak en verminderd sociaal functioneren verminderen de kwaliteit van leven. De negatieve invloed die een ziekte op uw leven heeft wordt uitgedrukt in ziektelast. De ziektelast van een chronische ziekte is een optelsom van het aantal ziektejaren en het aantal levensjaren dat u mogelijk verliest door vroegtijdig te overlijden aan die ziekte.
Top tien van ziekten die in 2003 de meeste ziektelast veroorzaakten
| Totaal | Mannen | Vrouwen | |
|---|---|---|---|
| 1 | Coronaire hartziekten | Coronaire hartziekten | Angstoornissen |
| 2 | Angststoornissen | Beroerte | Coronaire hartziekten |
| 3 | Beroerte | Alcoholafhankelijkheid | Beroerte |
| 4 | Depressie en dysthymie | Longkanker | Depressie en dysthymie |
| 5 | COPD | COPD | Borstkanker |
| 6 | Diabetes mellitus | Angststoornissen | Diabetes mellitus |
| 7 | Longkanker | Diabetes mellitus | Artrose |
| 8 | Alcoholafhankelijkheid | Depressie en dysthymie | Dementie |
| 9 | Artrose | Ongevalsletsel verkeer | COPD |
| 10 | Dementie | Ongevalsletsel privé | Longkanker |
(Bron: Zorg voor gezondheid, Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2006, RIVM, Bilthoven.)
Wat opvalt, is dat de meeste chronische ziekten zowel bij mannen als vrouwen in de top tien voorkomen. Wel zijn er duidelijke verschillen in de volgorde van de verschillende chronische ziekten op de lijst. Ook zijn er enkele aandoeningen die vooral bij mannen voorkomen en andere die zich juist bij vrouwen manifesteren. Zo komen alcoholafhankelijkheid en ongevalsletsel aanzienlijk meer bij mannen voor, terwijl borstkanker, artrose en dementie zich vooral bij vrouwen voordoen. Een aantal ziekten in deze top tien staat eveneens hoog genoteerd in de lijst van meest voorkomende doodsoorzaken.