psyche

Vrijwel iedereen voelt zich wel eens somber, neerslachtig of futloos, dat hoort bij het leven. Meestal trekt zo'n bui vanzelf weer over. Als deze gevoelens echter niet binnen 2 weken overgaan, is het raadzaam om de huisarts te bezoeken. Wellicht heeft u dan namelijk last van een depressie.

Depressie

Mensen met een depressie voelen zich minstens twee weken aaneengesloten, en om wat voor reden dan ook, somber en neerslachtig. Depressies komen bij vrouwen 2 keer zo veel voor als bij mannen. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie heeft 1 op de 5 vrouwen minstens 1 keer in haar leven last van een depressie. Bij mannen is dat 1 op de 10. In Nederland zijn er naar schatting momenteel meer dan 700.000 mensen depressief.
Een depressie is over het algemeen goed te behandelen. Elke depressie is anders. De symptomen, ernst en duur van een depressie kunnen sterk uiteenlopen. In 2005 werd de Multidisciplinaire Richtlijn Depressie opgesteld door vertegenwoordigers van diverse vakgebieden uit de geestelijke gezondheidszorg. Volgens deze richtlijn moet een deel van de volgende symptomen of klachten het grootste deel van de dag aanwezig zijn, wil men kunnen spreken van een depressie.

• Sombere, depressieve stemming met een leeg gevoel
• Duidelijke afname van interesse en plezier
• Verminderde of toegenomen eetlust
• Gevoel van waardeloosheid of een onterecht schuldgevoel
• Slaapproblemen, zowel slapeloosheid als overmatig slapen
• Vermoeidheid en verlies van energie
• Rusteloos of juist traag gedrag
• Concentratieproblemen en besluiteloosheid
• Terugkerende gedahten aan de dood en suïcide

Veel voorkomende vormen van een depressie

De meest voorkomende vormen van depressie zijn: dysthyme depressie, postnatale depressie en seizoensdepressie.

1. Dysthyme depressie

Dysthymie is een stemmingsstoornis en een lichte vorm van een depressie. De verschijnselen van een dysthyme stoornis zijn gelijk aan die van een 'gewone' depressie, alleen zijn de klachten over het algemeen minder intens. De grootste klacht is het sombere gevoel. Iemand die ten minste twee jaar last heeft dysthymie, heeft een dysthyme depressie. Hoewel iemand met dysthymie over het algemeen nog in staat is te functioneren in de maatschappij, kan hij of zij flink onder de stoornis lijden en kampen met een gebrek aan levenslust.

2. Postnatale depressie

Maar liefst 50 tot 80% van de net bevallen moeders krijgt in de eerste anderhalve week na de bevalling last van de zogenoemde baby-blues. Ze hebben slaapprobleem, zijn prikkelbaar en hebben last van onverklaarbare huilbuien. Niet vreemd, na zo'n ingrijpende gebeurtenis waarbij alles verandert. Lichamelijk, emotioneel én sociaal. Meestal gaat deze 'kraamtranen' na een paar weken vanzelf weer over, maar sommige vrouwen zijn maandenlang somber. Duurt het gevoel van depressiviteit langer dan een paar dagen, dan kan er sprake zijn van een postnatale depressie. Ongeveer 1 op de 10 vrouwen krijgt na de geboorte van haar kind in meer of mindere mate depressieve klachten.

3. Seizoensgebonden depressie

Een seizoensgebonden depressie is een somber gevoel dat zich bijvoorbeeld tijdens het najaar ontwikkelt, maar in de lente weer vanzelf verdwijnt. Bekendste variant is de winterdepressie, al komt voorjaarsdepressie ook voor. Iedereen kan last krijgen van een zogenoemde winterdepressie, maar vooral vrouwen in de leeftijd tussen de 13 en 55 jaar zijn hier gevoelig voor. Zo'n 1,2 miljoen Nederlanders heeft last van stemmingswisselingen in de winter. Een effectieve behandelmethode lijkt lichttherapie te zijn.

Risicofactoren

Depressiviteit kan verschillende oorzaken hebben. De een is er bovendien gevoeliger voor dan de ander. Van alle mensen die een huisarts bezoeken, is 1% depressief. Grofweg zijn er 3 risicofactoren van invloed op het ontwikkelen van een depressie; de sociale, de biologische en de persoonlijke factor.

1. Sociale factor

Schokkende gebeurtenissen van buitenaf, zoals het overlijden van een partner of het verliezen van een baan kunnen leiden tot een depressie. Maar ook een verhuizing kan de laatste druppel zijn. Een depressie hoeft zich niet direct te ontwikkelen na een ingrijpend voorval, het kan ook jaren later tot uiting komen, zoals bijvoorbeeld bij mensen met traumatische jeugdervaringen.

2. Biologische factor

In sommige families komt depressiviteit vaker voor dan bij andere. De kans om een depressie te krijgen, kan erfelijk bepaald zijn. Wanneer uw beide ouders bijvoorbeeld een depressie hebben of hebben gehad, is de kans aanzienlijk groter dat u ook ooit depressief zult worden. Ook bepaalde stoffen werken de depressie in de hand, zoals hormonen, medicijnen of alcohol en drugs.

3. Persoonlijke factor

Ook iemands persoonlijke eigenschappen zijn van invloed op het wel of niet krijgen van een depressie. Mensen met faalangst, weinig zelfvertrouwen of een gebrekkig probleemoplossend vermogen zijn vatbaar voor een depressie. Net als mensen die geen steun durven te vragen, het gevoel van controle kwijt zijn, of (zeer) perfectionistisch zijn.

Behandelmethoden

Een depressie is goed te behandelen, maar de stap om hulp te zoeken is voor iemand met depressieve gevoelens vaak groot. De eerste stap is een bezoek aan de huisarts. Bij lichte klachten, kan hij u vaak al verder helpen met nuttige informatie zoals brochures en heldere adviezen. In het geval van meer ernstige klachten zal hij u doorsturen naar een psycholoog of psychiater. Vaak wordt er bij een depressie gekozen voor een combinatie van therapie en medicijnen.

1. Praten

Psychotherapie is erop gericht psychische klachten te behandelen door nare herinneringen bespreekbaar te maken en negatieve gevoelens of moeilijke situaties te helpen verwerken of aan te pakken. Dit kan een zeer effectieve methode zijn om een depressie te genezen. Cognitieve gedragstherapie heeft als doel de manier van denken en het gedrag van de patiënt te veranderen en positievere gedachten te creëren. Er zijn veel verschillende therapieën, maar belangrijker nog dan de keuze voor welke behandelmethode u kiest, is de keuze voor een therapeut. Het is belangrijk dat u zich op uw gemak voelt. Ga dus op uw gevoel af.

2. Medicijnen

Ongeveer de helft van de patiënten die aan een depressie lijdt, slikt medicijnen. De meest gebruikte medicijnen zijn antidepressiva. Deze hebben invloed op stoffen in het lichaam die gevoelens en stemmingen bepalen. Na 4 tot 6 weken is het effect zichtbaar. Voor een optimaal resultaat moeten de pillen meestal ten minste 4 maanden geslikt worden. Daarna moet de dosering langzaam en onder toezicht van een therapeut worden afgebouwd. De mening over het gebruik van medicijnen is verdeeld. Er zijn wetenschappers die stellen dat er tegenwoordig te snel pillen worden voorgeschreven. Anderen zweren juist bij de combinatie van gesprekken en medicijnen. Nadeel van medicijnen zijn de bijwerkingen. Enkele vaak genoemde bijwerkingen van antidepressiva zijn sufheid, slaperigheid, droge mond, hartkloppingen en misselijkheid.

3. Electro Convulsie Therapie

Een arts kan ook besluiten over te gaan tot Electro Convulsie Therapie (ECT). Meestal wordt dit gedaan als medicijnen niet blijken te werken of als de bijwerkingen te heftig zijn. Bij ECT worden de hersenen beïnvloed met behulp van elektrische stroom. Vroeger werd dit ook wel elektroshockbehandeling genoemd. In Nederland wordt ECT relatief weinig toegepast, mede omdat de methode redelijk omstreden is. Per jaar ondergaan slechts enkele honderden patiënten deze behandeling; in de helft van deze gevallen met een goed resultaat. Nadeel van deze methode is dat het resultaat soms slechts tijdelijk is, maar er kan wel een nieuwe situatie door ontstaan waardoor antidepressiva bijvoorbeeld ineens wél aanslaan.

4. Lichttherapie

Voor de behandeling van een winterdepressie wordt vaak lichttherapie gebruikt. Met behulp van een speciale lamp die daglicht nabootst wordt het gebrek aan daglicht aangevuld. Dit zorgt voor een chemische reactie in het lichaam die de stemmingsklachten verminderen.