Visie op duurzaamheid

Verduurzaming versnellen

Menzis zet zich in met alle zorgverzekeraars en zorgkantoren – naast verduurzaming van onze eigen organisatie – om de verduurzaming van het gehele zorglandschap te versnellen (Zvw- en Wlz-breed). De Green Deal Samenwerken aan duurzame zorg (GDDZ) vormt hiervoor de basis. De GDDZ is ondertekend door Zorgverzekeraars Nederland, de verschillende zorgbranches, alle individuele zorgverzekeraars en zorgkantoren, en veel individuele zorgaanbieders. Veel zorgaanbieders en leveranciers hebben inmiddels grote of kleinere stappen gezet om hun zorg te verduurzamen. Via ons zorginkoopbeleid willen we zorgaanbieders aansporen om verder te werken aan de doelen en afspraken uit de GDDZ. Als zorgverzekeraars en zorgkantoren zorgen we voor gelijkgericht beleid en sluiten we zoveel mogelijk aan op de focuspunten die de zorgbranches het belangrijkst vinden.

CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive)

De CSRD-plichtige zorgverzekeringsbedrijven moeten -conform de Europese richtlijn CSRD- rapporteren over de impact van hun activiteiten op mens en milieu. Dit omvat de impact van de eigen bedrijfsvoering, én de impact van de gehele keten van zorgaanbieders en (toe)leveranciers. De komende jaren werken de zorgverzekeringsbedrijven uit hoe ze compliant kunnen rapporteren. Een van de belangrijke uitgangspunten is het minimaliseren of voorkomen van extra administratieve lasten. Bijvoorbeeld door zoveel als mogelijk reeds beschikbare informatie te gebruiken. We kunnen echter nog niet uitsluiten dat we informatie bij zorgaanbieders moeten uitvragen.

Indien zorgverzekeraars van zorgaanbieders verwachten dat zij informatie aanleveren die uit hoofde van CSRD-verplichtingen nodig is, dan zullen wij dat vóór 1 oktober 2026 aankondigen via www.zn.nl en een nieuwsbericht. Zonder aankondiging verwachten wij geen aanlevering. Bij een eventuele data-uitvraag houden we rekening met de begrenzing zoals die bepaald is in de Omnibus 1.

Meer informatie over onze gegevensbehoefte en antwoorden op veel gestelde vragen over de CSRD kunt u vinden via het dossier Duurzaamheid op de website van ZNDe link zal worden geopend op een nieuwe pagina..

Verduurzaming via zorginkoop

De zorgverzekeraars willen bijdragen aan het verlagen van de klimaat- en milieu impact van de zorg. Dit doen we door, naast verduurzaming van onze eigen bedrijfsvoering, zorgaanbieders te stimuleren om (verder) te verduurzamen door in gesprek te gaan en samen naar initiatieven en oplossingen te zoeken. We verwachten van zorgaanbieders dat zij:

zich inspannen om bij te dragen aan het realiseren van de doelen van de Green Deal Duurzame zorg;
duurzaamheid verankeren in hun strategie; van kleinere zorgaanbieders verwachten we aandacht voor duurzaamheid in plannen en ontwikkelingen;
in hun jaarverslag of duurzaamheidsverslag rapporteren over hun duurzaamheidsprestaties voor zover beschikbaar;
aantoonbaar voortgang boeken op de uitvoering van het mobiliteitsplan (zoals opgenomen in de GDDZ) gericht op het terugdringen van CO2-emissie ten gevolge van vervoersbewegingen van medewerkers via de beschikbare rapportageverplichting werkgebonden personenmobiliteit (alleen van toepassing bij zorgaanbieders met meer dan 100 fte).

We dragen bij aan inspiratie en handelingsperspectief voor zorgaanbieders door de verspreiding van groene voorbeelden in de zorgsector, zie tabel groene initiatieven voor Groene InitiatievenDe link zal worden geopend op een nieuwe pagina. die de zorgverzekeraars daartoe hebben verzameld. Groene initiatieven zijn ook te vinden op de websites van de GDDZ en Groene Zorgalliantie (GZA).

Voor een aantal zorgsoorten is naast bovenstaande nog een aantal specifieke aandachtspunten van toepassing.

Farmacie
Zowel de zorgverzekeraars als de KNMP hebben de GDDZ ondertekend. Zorgverzekeraars gaan met de apotheekketens in gesprek over de duurzaamheidsinspanningen en -prestaties van hun leden. Daarbij focussen we op de volgende onderwerpen en acties:
- Terugdringen van medicijnverspilling door gepast verstrekken, doorgebruik thuismedicatie en bijvoorbeeld deelname aan deelmarktplaats. Elke zorgaanbieder heeft hiervoor een plan van aanpak en voert dat aantoonbaar uit;
- Patiënten actief informeren over inzameling van niet-gebruikte medicijnen via de apotheek en steekproefsgewijs monitoren welke restanten worden ingeleverd. Deelnemen aan de landelijke campagne “Week van ons water”;
- Gepast gebruik van medicatie stimuleren in afstemming met voorschrijvers en patiënten:
- Tijdig afbouwen medicatie, bewaken behandelduur, volgen stop- en startcriteria
- Tijdig evalueren medicatiegebruik, bijvoorbeeld bij uitgiftemoment herhaal-medicatie. Concreet vragen wij hier aandacht voor bijvoorbeeld het verminderen van het gebruik van protonpompremmers of statines aan de hand van de beschikbare kennisdocumenten;
- Geneesmiddelen met een lagere milieu- of klimaat impact; concreet vragen we aandacht voor geneesmiddelen met een lagere milieu- of klimaatimpact zoals het bevorderen van het gebruik van een poederinhalator of een dosis-aerosol met een groen drijfgas in verband met het sterke broeikaseffect van dosis-aerosolen zonder groen drijfgas; of andere voorbeelden die meer impact maken;
- Het inzetten van niet-medicamenteuze interventies die mogelijk het gebruik van medicatie voorkomen;
- Verduurzamen van bedrijfsvoering en vastgoed waarvoor de mogelijkheden beschreven staan in de Toolkit Groene Apotheek van de KNMP.
Waar mogelijk ondersteunen we zorgaanbieders met kennis en tools zoals voorbeelden van groene initiatieven die bij enkele apothekers geïmplementeerd zijn, bewezen impact hebben op duurzaamheid en kostenbesparend of kostenneutraal zijn. Zie de tabel groene initiatieven. Goede voorbeelden zijn ook te vinden in de ‘Inspiratiegids verspil geen pil’ van de Coalitie Duurzame Farmacie en de ‘Toolkit Groene Apotheek’ van de KNMP.
GGZ
Aanvulling voor intramurale GGZ zorgaanbieders met meer dan 250 FTE
Zorgverzekeraars willen verduurzaming van de zorg versnellen en richting 2030 aantoonbaar duurzamere zorg gaan inkopen. We gaan zorgaanbieders vragen duurzaamheid aantoonbaar te maken, bij voorkeur via de Milieuthermometer ZorgDe link zal worden geopend op een nieuwe pagina. omdat deze direct aansluit op de voor de zorg relevante milieuwetgeving en de doelen van de GDDZ.
Van intramurale zorgaanbieders binnen de Zvw en Wlz met meer dan 250 FTE verwachten zorgverzekeraars dat ze:
- Per 1 januari 2028: Gecertificeerd voor minimaal niveau brons van de Milieuthermometer Zorg (of zicht op het certificaat)
- Per 1 januari 2030: Gecertificeerd voor minimaal niveau zilver van de Milieuthermometer Zorg
Zorgaanbieders kunnen ook kiezen voor alternatieve manieren om duurzaamheid aantoonbaar te maken mits deze alternatieven voldoende aansluiten bij de relevante wet- en regelgeving en de doelen van de GDDZ.
In de periode 2027 t/m 2030 kunnen intramurale zorgaanbieders met meer dan 250 FTE aanspraak maken op een vergoeding indien gekozen wordt voor certificering via de Milieuthermometer Zorg. Zorgverzekeraars vergoeden de kosten voor de certificeringen van de Milieuthermometer Zorg in de volgende gevallen:
- Eerste certificering of hercertificering brons in de periode 1 januari 2027 – 1 januari 2028
- Eerste certificering of hercertificering zilver in de periode 1 januari 2027 – 1 januari 2030
- Eerste certificering of hercertificering goud in de periode 1 januari 2027 – 31 december 2030.
Handige links
Hulpmiddelenzorg
Het aantal hulpmiddelen dat voor vergoeding in aanmerking komt is divers. Deze zorg wordt geleverd door een grote en gevarieerde groep zorgaanbieders en leveranciers. De impact van deze zorgaanbieders op het milieu is sterk afhankelijk van een aantal factoren, zoals bedrijfsomvang en hulpmiddelenaanbod. Menzis richt zich in eerste instantie op zorgaanbieders en leveranciers van hulpmiddelen waar de grootste impact op het milieu gemaakt wordt.
Van zorgaanbieders en leveranciers van extramurale hulpmiddelen verwachten we aantoonbare inzet op:
- verduurzamen van productie en transport;
- terugdringen van verspilling;
- bevorderen van hergebruik;
- terugdringen van verpakkingsmateriaal;
- heruitgifte niet gebruikte hulpmiddelen.
Zorgverzekeraars nemen, in lijn met GDDZ, herbruikbaarheid van hulpmiddelen mee in de inkoopcriteria voor nieuwe overeenkomsten. Zorgverzekeraars nemen, in lijn met GDDZ, herbruikbaarheid van hulpmiddelen mee in de inkoopcriteria voor nieuwe overeenkomsten. De ambitie is dat in 2030 het aandeel herbruikbare hulpmiddelen in het totale extramurale hulpmiddelengebruik aantoonbaar is toegenomen.
Huisartsenzorg
De impact van de huisartsenzorg op klimaat en milieu is vooral gekoppeld aan het voorschrijven van medicatie en de huisvesting. Medicatie heeft zowel bij de productie (CO2-uitstoot) als gebruik (medicijnresten in water) een grote impact. De huisvesting is na voorschrijven van medicatie de grootste bron van CO2-uitstoot (De inhaalrace naar duurzame zorg, Gupta juni 2022). Dit is de reden dat zorgverzekeraars bij het stimuleren van verduurzaming de nadruk leggen op gepast gebruik van medicatie en de verduurzaming van de praktijk.
Gepast gebruik van medicatie bevorderen door:
- Medicatie tijdig af te bouwen (bewaken behandelduur, volgen stop- en startcriteria en tijdig evalueren) conform de module Minderen en stoppen van medicatie (KNMP, NHG en andere partijen, 2020). Concreet vragen wij hier aandacht voor het verminderen van het gebruik van protonpompremmers of statines aan de hand van de beschikbare kennisdocumenten;
- Geneesmiddelen met een lagere milieu- of klimaatimpact. Concreet vragen wij aandacht voor het gebruik van een poederinhalator of een dosisaerosol met een groen drijfgas, in verband met het sterke broeikaseffect van dosis-aerosolen zonder groen drijfgas; of andere voorbeelden die meer impact maken;
- Het (meer) inzetten van niet-medicamenteuze interventies die mogelijk het gebruik van medicatie voorkomen.
- Zie hiervoor ook de ‘Inspiratiegids verspil geen pil’ van de Coalitie Duurzame Farmacie en de QuickScan ‘Duurzamer voorschrijven’.
Huisartsenpraktijk verduurzamen door bijvoorbeeld het verduurzamen van het praktijkgebouw en het meer circulair gebruik van (medische) materialen. Zie hiervoor ook het E-books ‘De Groene Huisartsenpraktijk’ en ‘De groene regionale huisartsenorganisatie’ van de LHV, NHG en Stimular; en de Milieubarometer huisartsen.
MSZ
Aanvulling voor intramurale MSZ zorgaanbieders met meer dan 250 FTE
Zorgverzekeraars willen verduurzaming van de zorg versnellen en richting 2030 aantoonbaar duurzamere zorg gaan inkopen. We gaan zorgaanbieders vragen duurzaamheid aantoonbaar te maken, bij voorkeur via de Milieuthermometer ZorgDe link zal worden geopend op een nieuwe pagina. omdat deze direct aansluit op de voor de zorg relevante milieuwetgeving en de doelen van de GDDZ.
Van intramurale zorgaanbieders binnen de Zvw en Wlz met meer dan 250 FTE verwachten zorgverzekeraars dat ze:
- Per 1 januari 2028: Gecertificeerd voor minimaal niveau brons van de Milieuthermometer Zorg (of zicht op het certificaat)
- Per 1 januari 2030: Gecertificeerd voor minimaal niveau zilver van de Milieuthermometer Zorg
Zorgaanbieders kunnen ook kiezen voor alternatieve manieren om duurzaamheid aantoonbaar te maken mits deze alternatieven voldoende aansluiten bij de relevante wet- en regelgeving en de doelen van de GDDZ.
In de periode 2027 t/m 2030 kunnen intramurale zorgaanbieders met meer dan 250 FTE aanspraak maken op een vergoeding indien gekozen wordt voor certificering via de Milieuthermometer Zorg. Zorgverzekeraars vergoeden de kosten voor de certificeringen van de Milieuthermometer Zorg in de volgende gevallen:
- Eerste certificering of hercertificering brons in de periode 1 januari 2027 – 1 januari 2028
- Eerste certificering of hercertificering zilver in de periode 1 januari 2027 – 1 januari 2030
- Eerste certificering of hercertificering goud in de periode 1 januari 2027 – 31 december 2030
Handige links
Wijkverpleging
We verwachten van aanbieders van wijkverpleging dat ze zich inspannen om bij te dragen aan de onderstaande onderwerpen en sectorbrede doelstellingen. Zorgverzekeraars, en ten minste de marktleider-zorgverzekeraar, gaan in gesprek over duurzaamheidsprestaties met de grote wijkverpleging-zorgaanbieders (alle grote wijkverpleging-zorgaanbieders o.b.v. de lijst met zorgaanbieders die onplanbare nachtzorg uitvoeren).
Terugdringen van de CO2-uitstoot van reisbewegingen gericht op de doelstelling 55% reductie in 2030 ten opzichte van 2018;
- Inzet op terugdringen van verspilling van medicatie, ook door patiënten/cliënten hiervan bewust te maken;
- Inzet op terugdringen van verspilling van incontinentiemateriaal en 5% minder gebruik van incontinentiemateriaal, ook door patiënten/cliënten hiervan bewust te maken;
- Inzet op kennisbevordering over sorteren van afval en maximaal 25% ongesorteerd restafval in 2030.

Visie op duurzaamheid

Verduurzaming versnellen

CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive)

Verduurzaming via zorginkoop

Farmacie

GGZ

Hulpmiddelenzorg

Huisartsenzorg

MSZ

Wijkverpleging