Alles goed?

'Ja hoor, alles goed!'. Dit antwoord horen we vaak. Maar daarop reageren we niet vaak met 'Gaat écht alles goed met je?'. Steven Verbeek, mental coach bij OEEC, pleit ervoor dat alle leidinggevenden de tijd nemen om met enige regelmaat écht in gesprek te gaan met hun medewerkers. Om oprecht te vragen ‘hoe gaat het met je?’. Steven geeft in dit artikel een weergave van het Menzis-webinar ‘Gemotiveerde medewerkers’ dat hij namens Cenzo en OEEC verzorgde.

Door problemen of zorgen tijdig bespreekbaar te maken, kun je gebrekkige motivatie en psychische klachten voorkomen. Het is de kernboodschap van het driestapsmodel van stresssymptomen: ‘herkennen, erkennen en verkennen’. 

Stress is een motivator

Stress is een term die bij veel mensen een negatieve ondertoon heeft. Maar gezonde stress is eigenlijk een motivator. Stress gaat over een prikkel, getriggerd door een bron buiten jezelf. Dat is niet per definitie ongezond. Wel als je te veel en te lang stress ervaart, kun je toewerken naar een burn-out. Maar uiteindelijk kan stress heel behulpzaam zijn. Het motiveert.

Stress is een motivator als iets nieuw is, uitdagend, als je er nieuwsgierig van wordt. Dan brengt het je in de stretchzone (zie het 3-zonemodel van OEEC). Dat is een zone waarin je wordt uitgedaagd en gemotiveerd. Als je helemaal geen stress ervaart, zit je in de groene, veilige comfortzone. Daar gebeurt niets nieuws, alles is bekend en je voelt je comfortabel. Maar je groeit ook niet en de motivatie is vaak laag. Als je dat tot in het extreme doortrekt, kun je uiteindelijk in een bore-out terechtkomen. 

Is de prikkel te groot of te langdurig, dan is er sprake van ongezonde stress. Je komt terecht in de rode zone, de panic zone. Dan krijg je de biologische stressreacties: vechten, bevriezen of vluchten. In die zone wil je niet (te lang) zijn, dat is ongezond. Maar in de comfort zone wil je eigenlijk ook niet te veel zijn. Balans is het sleutelwoord: een gezonde mix tussen comfort zone, stretch zone en af en toe de panic zone (dat hoort nu eenmaal ook bij het leven).

Weet als leidinggevende waar je op moet letten

Hoe kun je ongezonde stress doorbreken? In de eerste stap gaat het om het herkennen van de signalen. Weet als leidinggevende waar je op moet letten. Merk je dat een medewerker steeds harder en vooral steeds langer werkt? Let erop als je vaker mailtjes krijgt die ’s avonds laat of ’s nachts zijn verstuurd. We gaan steeds meer naar een 24-uurseconomie met flexibele werktijden. De valkuil is dat mensen constant ‘aan’ staan. Het is belangrijk om de balans tussen spanning en ontspanning te bewaken.

Ga het gesprek aan

De tweede stap bij het doorbreken van ongezonde stresspatronen is het aangaan van een gesprek met je medewerker. Stel vragen. Luister echt en wees nieuwsgierig naar de ander, vanuit een welgemeende intentie. Maak signalen die je zijn opgevallen bespreekbaar vanuit jouw (oprechte) zorg en kijk of de medewerker ze (h)erkent. En ga vervolgens samen verkennen wat je eraan kunt doen. Of er echt verandering komt, is afhankelijk van de medewerker zelf. Als leidinggevende kun je alle ingrediënten geven en alle kaders scheppen, maar de echte verandering kun je niet bewerkstelligen. Daar moeten we helder over zijn. 

Het gesprek aangaan is voor de ene leidinggevende makkelijker dan voor de ander. Als je dit goed wilt doen, gaat het ook over ‘de spiegel naar jezelf stellen’. Want om de ander oprecht de vraag te kunnen stellen, zul je hem/haar eerst oprecht aan jezelf moeten kunnen stellen.

Als een gesprek niet voldoende is

Sommige medewerkers hebben er voldoende aan om regelmatig in gesprek te gaan. Als er sprake is van grotere problemen omdat er bijvoorbeeld ook privézaken spelen, moet je als leidinggevende goed weten wat de grenzen zijn van jouw verantwoordelijkheid en vaardigheden. Cenzo en OEEC begeleiden de mensen voor wie dat gesprek met een leidinggevende niet voldoende is.

Cenzo en OEEC bieden mentale zorg in de breedte. OEEC biedt mental coaching. Denk daarbij aan het leren omgaan met stress, werkdruk en spanning. Cenzo heeft een netwerk van psychologen door het hele land: arbeids- en gezondheidspsychologen en gezondheidszorgpsychologen voor de zwaardere psychische problematiek. Cenzo is de toegangspoort. Afhankelijk van de mentale hulpvraag koppelen zij iemand aan een coach of een psycholoog. Ook is de CHAP (Cambridge Happiness Profiler) als tool in te zetten tijdens of los van een traject om het geluk en de motivatie van medewerkers in kaart te brengen en hen te inspireren tot verandering

Wees oprecht geïnteresseerd in je medewerkers en neem de tijd

Als leidinggevende kun je er het maximale aan doen door symptomen te herkennen, erkennen en verkennen en ondersteuning aan te bieden. Het is aan de medewerker zelf of hij/zij er iets mee doet. Meer kan je niet doen, en zou je ook niet moeten willen. Als iemand niet wil, verandert er niets. Door oprecht geïnteresseerd te zijn en echt te luisteren, zet je vaak al veel in beweging. Het is het verschil tussen de standaardvraag en de oprechte vraag.