Hooggevoelig: lastig of heel gewoon?

Hooggevoelige mensen herken je doordat ze oog voor detail en een groot aanpassingsvermogen hebben. Ze zijn creatief in doen en denken én empathisch. Het zijn de mensen die altijd klaarstaan, maar doorgaans vergeten aan zichzelf te denken. Dit wordt lastig als zij zich teveel door andere laten leiden en hun grenzen niet aangeven, want dan ligt oververmoeidheid op de loer. 1 op de 5 mensen is hooggevoelig. In dit artikel licht Eva Pama van 'Hooggevoelig heel gewoon' toe wat de kenmerken van hooggevoeligheid zijn en hoe je ermee om kunt gaan. Handig voor jou én voor hooggevoelige collega's.

Eva gebruikt voor de beschrijving van een hooggevoelig persoon ook wel de vergelijking tussen een zeilboot en een containerschip. ‘Zijn er rimpelingen in het water of golven, dan gaat de zeilboot daarop mee. Een containerschip merkt de golven niet eens. En weet je niet van elkaar of je een zeilboot of een containerschip bent, dan kan dat tot misverstanden leiden.’

Hooggevoeligheid is een eigenschap waarmee je wordt geboren

Eva: ‘Hooggevoeligheid is een eigenschap waarmee je wordt geboren. Hooggevoelig zijn betekent dat je gevoeliger bent voor prikkels (intern en uit je omgeving). Je neemt meer prikkels waar, verwerkt ze dieper en legt meer verbindingen. Dit is zichtbaar in het brein (met fMRI) doordat je meer activiteit ziet in meer hersengebieden. Het is dus geen aanstellerij of een verzinsel.’

‘Het is een persoonlijkheidseigenschap. Als je hooggevoelig bent, ben je het je hele leven. Het is erfelijk. Vaak herkennen ouders het bij hun kind en dan pas bij zichzelf. Het is niet zo dat er meer vrouwen dan mannen hooggevoelig zijn. De verdeling is ongeveer gelijk. Hooggevoeligheid is een losstaand construct. En dus niet verbonden aan introversie. Ook extraverte personen kunnen hooggevoelig zijn.’

Wat is hooggevoeligheid niet?

Hooggevoeligheid is geen stoornis, geen excuus om je achter te verschuilen en heeft zeker niets te maken met zweverigheid.

De voordelen van hooggevoeligheid

Hooggevoelige mensen hebben van nature meer aanleg voor soft skills. Dat zien we hierin terug:

• Creatief in doen (kunst, muziek, schrijven) en denken (oplossingen)
• Out-of-the-box denken, dus andere oplossingen zien
• Empathisch: goed kunnen meevoelen en aanvoelen
• Groot aanpassingsvermogen, daarom flexibel
• Oog voor detail, waardoor ze subtiele verschillen aanbrengen waar iedereen van profiteert
• Natuurlijk gevoel voor rechtvaardigheid

Eva: ‘Door deze combinatie werk je vaak efficiënter en van nature met meer gevoel voor communicatie, leervermogen, creativiteit en sociale vaardigheden. Vaardigheden waar we nu en in de toekomst meer van nodig zullen hebben. We hebben dienend, empathisch en op vertrouwen gebaseerd leiderschap nodig. Door de toename in hybride werken zelfs meer dan ooit. Hooggevoelige personen hebben deze skills van nature al meer in huis en worden gelukkiger als ze die kunnen inzetten.’

De uitdagingen 

Veel hooggevoelige mensen herkennen het zelf nog niet, of ontdekken het vooral doordat ze de last ervan ervaren. Dat zie je dan terug in:

• Vermoeidheid
• Snel overprikkeld
• Moeite met groepen mensen
• Last van geluid
• Loyaal, geeft zichzelf helemaal weg aan de ander
• Vriendelijk en 'aan staan' op kantoor, maar thuis vervolgens uitgeput 
• Lang bij moeten komen van een activiteit

‘Dit levert uitdagingen op voor de hooggevoelige persoon. Overprikkeling ligt in onze drukke en veeleisende maatschappij altijd op de loer. Soms levert het onbegrip op in de werk- en sociale omgeving. De hooggevoelige persoon kan zich daardoor ‘anders’ of eenzaam voelen. Ook al is hij of zij heel sociaal. Doordat deze persoon gevoeliger is voor stress en sneller vermoeid is, is er eerder kans op een burn-out.’

Tips voor leidinggevenden en medewerkers

Tips voor hooggevoelige personen:

• Neem vaker korte pauzes, dat heeft een beter effect dan één keer een lange pauze
• Zorg voor schakeltijd, zowel tussen werk-privé als tussen afspraken 
• Zorg voor me-time en downtime

Tips voor leidinggevenden:

• Herkennen: verdiep je erin met materialen zoals de HSP-routekaart, fact sheet en videopresentatie. 
• Erkennen: ga met je hooggevoelige medewerker(s) in gesprek, luister en ontdek wat er nodig is om voor balans te zorgen
• Praktisch benaderen: faciliteer rustmomenten, geef ruimte voor zelfontplooiing, betrek de hooggevoelige medewerker(s) bij besluitvorming, stel coaching beschikbaar, erken het talent en kijk naar doorgroeimogelijkheden