Voorkomen en oplossen
Een verslaving ontstaat nooit in één dag. Begin je met alcohol, drugs, gokken of gamen, dan is het vaak moeilijk te stoppen. Het leidt tot steeds onbegrensder gebruik, totdat iemand de consequenties amper kan overzien. In dit artikel lees je meer over deze problematiek en wat jij als werkgever kunt doen aan preventie en beleid.
Verslavende middelen
Drugs zijn de meest bekende verslavende middelen. Ze zijn er in vele soorten en maten: cocaïne, heroïne, amfetamine, lachgas, GHB, ketamine, LSD, methadon, paddenstoelen, XTC, hasj en wiet. De één is verdovend, de ander opwekkend en weer een ander hallucinerend. Naast drugs is ook tabak een bekende verslaving. Minder bekend is wellicht medicijngebruik.
Daarnaast is er iets waar mensen veel minder aan denken, maar wat net zo problematisch is: verslavende gewoonten. Denk aan gamen, gokken, sociale media of seks. Ook daar kun je mentaal of fysiek volledig van afhankelijk worden, zo erg dat je de verleiding niet kunt weerstaan. Dat brengt talloze problemen met zich mee.
Invloed op werk
Overmatig gebruik van welk middel dan ook heeft consequenties. Is iemand op het werk onder invloed, dan brengt dat direct risico’s en andere effecten met zich mee. Maar ook als het gebruik buiten werktijd plaatsvindt, is dat indirect te merken op de werkvloer.
Verminderd functioneren en economische schade
Gebruik leidt tot allerlei nadelige effecten op de werkvloer. De persoon in kwestie functioneert in het algemeen minder goed. Hij heeft zichzelf minder onder controle en zijn stemming kan plotseling omslaan. Dat maakt hem onberekenbaar, er ontstaan ruzies en ongewenste uitbarstingen. Daarnaast is hij slordiger en minder geconcentreerd, waar zijn werk onder lijdt. Hij is niet geschikt om verantwoordelijkheid te dragen. Bedient hij een machine, dan is ieders veiligheid in gevaar.
Daarnaast is een gebruiker vaker betrokken bij fraude en diefstal van bedrijfseigendommen. Hij kan economische schade berokkenen aan relaties met klanten en leveranciers. En een gebruiker verzuimt frequent, waardoor productiviteit laag is en de kosten juist hoog. Zo zijn burn-out en depressieklachten bekende bijeffecten van gebruikers.
Wettelijke plicht
- Artikel 11 van de ArboWet verplicht elke medewerker om zorg te dragen voor het welzijn, de veiligheid en de gezondheid van de werkplek, zowel voor zichzelf als voor collega’s. Signaleert iemand gevaren op het gebied van veiligheid en gezondheid (bij zichzelf of bij collega’s), dan is hij dus verplicht dit te melden bij zijn leidinggevende.
- Artikel 8 van de WegenVerkeersWet verbiedt rijden onder invloed van te veel alcohol of van andere stoffen die het rijgedrag kunnen beïnvloeden, zoals drugs of medicijnen.
Signalen van een alcohol- of drugsprobleem
Medewerkers met een alcohol- of drugsprobleem melden zich geregeld een dagje ziek, vooral op maandagen. Zo’n medewerker komt vaak te laat, heeft vage smoesjes of stelt werk uit. Er is frequent ‘iets’ aan de hand. Ook stemmingswisselingen zijn een helder signaal van overmatig gebruik van alcohol en drugs. Het ene moment is de medewerker hyper, het andere lusteloos. Hij of zij is licht geraakt en voelt zich slachtoffer van de situatie. Allemaal nog relatief onschuldig, maar zo'n probleem komt zelden alleen. Dit is de top van de ijsberg.